İran Gezi Notları ve Gitmeden Bilinmesi Gerekenler

İran Gezi Notları ve Gitmeden Bilinmesi Gerekenler

Iran çok uzun zamandır seyahat etmek istediğim bir ülkeydi. Coğrafi olarak bu kadar yakın olup, hakkında bilinmezin bu kadar çok olduğu, herkesin korkarak ve önyargıyla yaklaştığı bir ülkeye karşı merak doluydum. Herkes gibi benim de aklımda “Iran güvenli mi? İran’da şeriat var, nasıl davranmalıyız?” gibi sorular vardı. Daha önce İsrail’e giderken yaşadığım heyecanı bu kez İran’a giderken yaşadım.

İran denince aklıma küçükken izlediğim “Kızım Olmadan Asla” filmi geliyordu. Türkiye için çekilen “Geceyarısı Ekspresi” filminin ne kadar yanlı ve yanlış olduğunu düşününce İran’ın da anlatıldığı gibi olamayacağına inandım.

Bu güzel ülkenin sıcakkanlı insanları ile tanışınca ne kadar haklı olduğumu da gördüm. Benim için beklediğimden çok eğlenceli ve ilginç bir seyahat oldu.

İran’a Ulaşım

İstanbul’dan Tahran’a birçok firma ile, Tahran dışında birçok şehre ise THY ile direk uçabiliyorsunuz. Biz ise Van’dan trenle gitmeyi tercih ettik. Van – Tahran tren yolculuğu yaklaşık 23 saat sürüyor. Van – Tahran tren biletini internetten alamıyorsunuz yalnızca uluslararası gişesi olan tren istasyonlarından alabiliyorsunuz. Euro üzerinden satılan bilete biz kişibaşı yaklaşık 160 TL ödedik. Trende vagonlar 4 kişilik örtülü kuşetli kompartımanlardan oluşuyor. Temiz çarşaf ve yastık kılıfı veriliyor. Dileyenlere kahvaltı ve öğle yemeği servisi de yapılıyor. Kahvaltı ve öğle yemekleri yaklaşık 20 TL tutuyor.

Van-Tahran treninde kahvaltı

Van’dan hareket ettikten 4 saat sonra İran sınırına ulaşılıyor. Burada önce Türkiye tarafında Kapıköy sınır kapısından çıkış yapılıyor. Daha sonra trenle İran’a devam edilip Razi sınır kapısında İran’a giriş işlemleri yapılıyor. Gümrük kontrolleri için valizleriniz ile trenden inmeniz gerekiyor. Xray cihazı yok. İranlı görevliler önce tek tek tüm valizleri kontrol ediyor ve daha sonra pasaportunuza giriş mührü basıyor. Tüm valizlerin tek tek kontrol edilmesinin sebebi ise bavul ticaretini önlemek. 

İran sınırından Tahran’a yolculuk yaklaşık 18 saat sürüyor. Yol üstünde Tebriz dahil birçok şehirde tren duruyor. Tren yolculuğunun büyük kısmı dağlık ve virajlı olduğundan ortalama hız 60 km’yi geçemiyor. Tahran’a yaklaşırken 90-100 km’ye ancak ulaşılabiliyor.

Tahran_Central_Station
Tahran’da Reis Hoşgeldin Diyor

İran’da Para Konusu

İran ile ilgili en karışık konu para konusu diyebiliriz. İran’ın resmi para birimi İran Riyali ancak sokakta insanlar Riyal değil Tümen kullanıyor. Aslında Tümen diye bir para birimi yok. Tümen bir sıfır atılmış Riyal. Halk kolaylık olsun diye 500.000 Riyal demek yerine 50.000 Tümen diyor. Restoranlarda, sokaklarda herşey Tümen’e göre düzenlenmiş.

iran_banknote
Büyük Problem Iran Riyali

Seyahatimizin olduğu Ekim 2019’da 500.000 Riyal yani 50.000 Tümen 5 Dolar’a eşitti. Örneğin 100 dolar ile İran’a giden birinin 10.000.000 Riyal’e eşit bir parası oluyor ve bu durumda fiziki olarak oldukça yer kaplıyor. Cüzdanda veya cepte taşımak gerçekten zor. Bu nedenle belirli sıklıklarla Dolar veya Euro bozdurmak mantıklı. Döviz bürolarında TL çevirdiklerini de gördük.

Mastercard, Visa, Amex gibi hiçbir kredi kartının veya banka kartının geçmediğini bu nedenle yanınızda sadece nakit olması gerektiğini belirtmekte fayda var. Bazı turistik yerlerde kredi kartını belli bir komisyon karşılığı kabul ettiklerini söylediler ancak biz denemedik.

İran’da Konaklama

Iran’da booking, airbnb gibi siteler kullanılamıyor. Bu nedenle konaklamanızı hostelworld üzerinden, otellerin kendi web sitelerinden veya couchsurfing’den yapabilirsiniz. Burada özellikle değinmek istediğim konu ise couchsurfing. Biz CS üzerinden konaklamadık ancak İran’a geleceğimizi, nereleri gezmemiz gerektiğini CS üzerinden üzerinden sorduğumuzda sayamadığımız kadar mesaj ve davet aldık. Şehirleri dolaştırmak isteyenler, evlerine davet edenler, konaklama için yardımcı olanlar, sadece sohbet etmek için buluşmak isteyenler…

Biz bu davetlere en başta temkinli ve şüpheyle yaklaştık. İranlıların misafirperver olduklarını duymuştuk ancak bu kadarını beklemiyorduk.

Biz Hostelworld üzerinden ayarladığımız yerlerde kahvaltı dahil 30 TL’ye konakladık ancak dediğim gibi CS üzerinden para vermeden, hem sohbet edebileceğiniz hem size şehri dolaştırabilecek insanlarda rahatlıkla kalabilirsiniz.

Tahran’da Heritage Hostel‘da, İsfahan’da ise Anar Guesthouse‘da konakladık.

Isfahan Anar Guesthouse

Kaldığımız hostellerde her milletten gezgine rastladık. İtalyan, Alman, Fransız, Çinli (heryerdeler:) Hatta 45 gündür İran’ı otostop ve otobüsle dolaşan bir Türk kadınla tanıştım. Otostop çekerek tanıştığı kişilerin evinde bile kalmış. İran’ın kadınlar için oldukça güvenli olduğunu söyledi ve evlerine davet edenlerden çekinmememizi önerdi.

İran Hakkında Merak Edilenler

Herkesin ilk aklına gelen şeriat kanunlarından da bahsetmek lazım. Herşeyden önce Iran bize anlatıldığı gibi çok ağır dini kuralların olduğu, halkın zorlanarak yaşadığı, sıkıntılı bir ülke kesinlikle değil. Bize televizyonlarda anlatılanların büyük kısmının bir algı politikası olduğu çok açık. Tabi ki herşey çok güzel, insanlar çok mutlu demiyorum ama 1979’da Hümeyni ile gelen İslami Rejim o tarihten bu yana biraz esnemiş.

Iran’da Kıyafet Kuralları

İran’da kadınların turist olsa dahi başlarını örtmesi zorunlu. Bu başörtüsü siyah çarşaftan bereye, şapkaya kadar geniş bir aralık. Gençlerin çoğunun usulen örttüğü belli oluyor. Saçların görünmesi yasak değil. Sadece kadınların başında bir örtü olması gerekiyor. Bu kural yıllar içinde esnetilmiş. Şuan her çarşamba günü “White Wednesdays” denen bir akım ile kadınlar çarşamba günleri bu yasağı protesto amaçlı beyaz bir eşarpla başlarını kapatıyormuş.

Vücudu saracak dar elbise giymek, kadın erkek fark etmeksizin şort giymek, kadınların vücutlarını belirgin olarak gösterecek kıyafet giymesi yasak. Bu yasaklar ülkede şehirden şehire, şehirlerde bölgeden bölgeye esneyebiliyor. Örneğin Qom kenti muhafazakar bir şehir olduğundan çarşaf kullanımı oldukça fazla. Tahran veya İsfahan’da ise daha modern olduğundan kot pantolon giymek problem teşkil etmiyor.

Ahlak Polisi

Herkesin düşündüğü gibi sokaklarda ahlak polisleri dolaşmıyor. Daha doğrusu sokaklarda polis görünümlü kimse yok. Ahlak polisi sivil polis olarak dolaşıyor. Biz seyahatimizde hiç denk gelmedik ancak tanıştığımız İranlılarla yaptığımız sohbetlerde polislerin uzaktan izlediklerini, şüpheli bir durumda gelip soru sorabileceklerini öğrendik. Şüpheli durumdan kasıt ise örneğin iki sevgilinin yan yana dolaştığını fark eden polisin kimlik sorabileceğini, sevgili olduklarını anlaması durumunda önce ailelere bilgi verebileceğini söylediler.

Tahran’ın kuzeyinde genç çiftlerin herhangi bir dini veya yasal bir izin olmadan birlikte yaşayabildiklerini ve buna “White Marriage” dendiğini başka bir arkadaş söyledi. Polis kapı kapı dolaşıp bu evleri basmıyormuş. Sokakta şeriatın genel kurallarına aykırı durumlarda insanları uyarıyormuş.

İran’da Ev Partileri ve Alkol

Birçok kişi seyahatteyken Instagram üzerinden alkol ve ev partisini sıklıkla sordu. İran’da alkol satışı ve tüketimi oteller dahi yasak. Iran halkı evinde şarap, votka üretiyormuş. Örneğin manava gidip üzüm sorduğunuzda manav “Yemek için mi, başka bir şey için mi?” diye sorup verilen cevaba göre müşteriyi yönlendiriyormuş.

Ev partileri ise daha çok belli semtlerde oluyormuş. İran’ı İbiza gibi hayal eden arkadaşlar vardı. Onlara cevaben şunu verebiliriz: Her gece farklı bir evde parti olmuyor. Bu partilerde yurtdışından kaçak getirilen alkol oluyormuş. Bunların da fiyatı oldukça yüksekmiş. Takım elbiseli kuryeler birayı kapınıza kadar getirip gidiyorlarmış.

Şikayet edilmesi durumunda polis bu evleri basıyormuş. Polis kapı kapı dolaşıp parti aramıyor. Zaten aynı sitede veya semtte oturanların da birbirini şikayet etmesi pek mümkün değil. Şayet polis bu evlere ani bir baskın yaparsa para ile polis susturuluyormuş. Diyelim o da mümkün değil alkol kullandığınızın anlaşılması durumunda 72 kırbaç cezası varmış. Bu ceza müslüman Iran vatandaşlarını kapsamaktaymış ama riske girmeye de pek değmez.

İran Pahalı Mı?

Euro’nun ve Dolar’ın değer kazandığı Türk Lira’sının değer kaybettiği şu dönemlerde İran bizler için çok ucuz bir ülke. Özellikle benzinin ucuz olması nedeniyle ulaşım oldukça ucuz. (Ekim 2019’da benzinin litre fiyatı 10 cente denk geliyordu ama kasım ayında hükümetin ard arda yaptığı zamlar ile 3 katına çıktığını belirtmekte fayda var)

Ulaşım için taksi yerine Uber benzeri bir uygulama olan Snapp oldukça yaygın. Şehiriçinde ulaşıma 1 dolardan fazla para hiç vermedik. Bu nedenle gönül rahatlığı ile Snapp kullanabilirsiniz. Tahran’da metro bileti ise yaklaşık 60 kuruş diyebiliriz.

Ortalama bir restoranda yemekler kişi 20-30 TL, iyi bir kahvecide çay 9TL, kahve 12 TL. Çayı ince belli bardakta değil demlik olarak düşünün. 1 bardak değil 2 veya 2,5 bardak çıkıyordu. İyi bir et restoranında yemek ise kişi başı 50-60 TL. Porsiyonlar Türkiye ile kıyaslandığında oldukça fazla olduğundan fiyatların düşük kaldığını söyleyebiliriz.

Tahran Sam Cafe

Biz gezimiz sırasında özellikle İsfahan’daki müzelerin girişi pahalı bulduk. Müzelerin neredeyse hepsi turistler için kişibaşı 5 dolardı. Bu kadar ucuz bir ülkede müze fiyatının 5 dolar olması çok yüksek kalıyor.

Bunun dışında İran halılarının haklı olarak pahalı olduğunu belirtelim. İpek halıların en küçüğünün fiyatı 250-300$’dan başlarken, kilimlerin ise nispeten daha ucuz olduğunu söyleyebiliriz.

1750€ Değerinde İran Halısı

İran Yemekleri

Iran mutfağını özetlemek gerekirse; safran, safran, safran. Safransız pilav zaten yok. Dondurmada safran, tavukta safran, çayda safran, sakızda safran, safranlı şerbet ve niceleri. Bir yemekte safranın tadına bakmama ihtimaliniz yok.

İran Yemekleri ve Safran

Safran dışında İran mutfağı ağırlıklı olarak et yemekleri ve baharatlardan oluşuyor. Her yemeğin yanında mutlaka pilav geliyor. Balığın yanında dahi pilav getiriyorlar. Pilavın porsiyonu ise inanılmaz derecede fazla. Ekipteki arkadaşlardan pilavını bitirebileni göremedik desek yalan olmaz 🙂 Et dışında patlıcan yemekleri, humus, falafel de oldukça yaygın.

İran’daki İlginç Kurallar

İran gezisi sırasında birçok kural ve yasakla karşılaştık. Onları da madde madde özetlersek ilginç bir liste olacaktır.

  • Şort giymek hem kadınlar hem erkekler için yasak.
  • Kadınların kamusal alanda şarkı söylemesi ve dans etmesi yasak. Bu nedenle Iran’da kadın şarkıcı yok. İran dışında yaşayan kadın şarkıcılar varmış.
  • Erkekler tuvaletinde pisuvar yok.
  • Restoranlarda bıçak talep etmedikçe getirmiyorlar.
  • Facebook, Twitter, Telegram, Couchsurfing yasak. VPN ile kullanılabiliyor.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.